NESTAJANJE PRVE CIVILIZACIJE

U svojim najavljivanjima kontrolisanih ciljeva, rat u Iraku nije suzbio strahovanja. Istraživači i kustosi po muzejima i univerzitetima širom sveta sa zebnjom i gorčinom shvatili su nove vidove zatiranja ostataka najranijih kultura, koji se ne tiču samo nevinih civilnih žrtava već ostataka istorije i spomenika stare umetnosti. Mnogi apeli nisu urodili plodom i ratna dejstva na terenima izmedju Tigrisa i Eufrata, nekadašnjoj Mesopotamiji i Ninivi, Vavilonu, Nimrudu i Uruku postala su realnost. Lokacije gde je pre 5000 godina nastalo prvo pismo, ep o Gilgamešu, a bilo i zemljište zbivanja iz Starog Zaveta, trajanja kule u Vavilonu i grada Ura gde se rodio i Avram otac tri velike monoteističke religije, tokom naleta zasute su krstarećim raketama Tomahavk i mnogim drugim navodjenim eksplozijama i pustošenjima.

Naslojavanja kultova prošlosti iračkih zona uključuju i muzej u Mosulu na severu u kome su ostaci jedne od najstarijih crkvi na svetu kao i kult Senaheriba, asirskog vladara iz sedmog veka pre naše ere. U ovom muzeju čuvaju se i ostaci obližnjih najstarijih gradova Ninive i Nimruda, poznati po jedinstvenim džinovskim krilatim asirskim bikovima s ljudskim glavama koji su prenošeni u muzeje sveta. Rušenja, uništenja i teška oštećenja koja su ostala van oka kamere izveštača zabrinjavaju i istoričare i arheologe, poučene iskustvom da su u prethodnom zalivskom ratu 1991, američki buldožeri porušili ostatke Tel al Lama južno od Ura. S druge strane, Iračani su navođeni poslednjim ratovima svoju artiljeriju i oklopne jedinice razmestili tik do značajnih lokacija pa čak i muzeja u Basri i Bagdadu.Za to postoji i dodatni razlog, jer se posle prethodnog ratovanja veliki broj asirske skulpture, reljefa i delova arhitekture izlomljen i usitnjen našao na aukcijama po Evropi i Americi.

Bio je to rezultat trgovine proistekle iz haosa kad je veliki deo stanovništva po bezuspešnom otporu Sadamovon režimu, prevideo talas pljačkanja napuštenih arheoloških mesta. Paradoks je da su godinama kasnije, Irački zvaničnici posredno pokušavali da ih otkupe od zapadnih kolekcionara.

HENDRICH GOLTZIUS

RijksMuseum, Amsterdam
6 Mart - 25 Maj 2003

Vrsni umetnik Henrik Golcijus (1558-1617) predstavljao je medjunarodnu zvezdu svog vremena. Najpoznatiji je po izvanrednim grafičkim listovima, smelim kompozicijama s aktovima u elegantnim stavovima zanosnog preplitanja linija i senki koje nameću doslednu tehničku perfekciju.

Goltzius je priznat i po izuzetnim crtežima portreta u kredama u boji, a kao jedan od najupečatljivoijh crtača iz Holandije, ogledao se i svojim predstavama pejzaža i prirode velikog formata. Oko 1600. godine, napustio je graverski zanat i posvetio se slikarstvu, pokazujući nadahnuće u delima italijanskih majstora i slikajući mitološke aktove u zapanjujućim kombinacijama boja i često erotizovanim pozama. Prva velika retrospektivna izložbe u Rijksmuzeju pokazuje njegov značaj u preko 160 izloženih dela, crteža, grafika i kijaroskuro drvoreza, kao i slikarskih ostvarenja i radova u srebru i zlatu.

Najveći broj eksponata objedjinjen je iz evropskih i američkih muzeja, dok grafike potiču iz grafičkog kabineta Rijks muzeja. Posle Amsterdama, izložba ima planiranu turneju: Metropoliten muzej, New York (23 Jun - 27 Septembar 2003) i Toledo Muzej umetnosti, Toledo u Ohaju (18 Oktobar - 4 Januar 2004).

VIZIJA URBANE REŠETKE

Pre nekih 30 godina, Super studio, grupa radikalnih arhitekata iz Firence predložila je da se načini rešetkasta superstruktura kojim bi se obuhvatila planeta. Po njima, ovakva struktura, nazvana Il Monumento Continuo bila bi predat svim površinama planete Zemlje ostavlajući površinu ravnom ili na način predgardja nekog zapadnog grada. Sve je, razume se, bilo prenaglašeno ali pomno konstruisano, bio je to komentar Superstudija o nadolazećoj globalizaciji i tako, jednoj megastrukturi izvan koje nestaju svi lokalizmi.
Ovakav spomenik poimanjima civilizacije izgleda da je značajan kao i odlomci domišljatih foto- kolaža iz 1969. Pojedini od njih pokazuju, na primer Manhattan i budući trgovinski centar u uniformnom izgledu kako se sprema na pružanje preko Atlantika. Takve slika su imale imaginativnu snagu, i ma koliko zabavne, imale su svoju nagoveštavajuću prodornost o slikovitosti urbanih centara planete. Superstudo su osnovali Adolfo Natalini i Kristiano Torelado di Franča u Firenci 1966, i kao mladi i odvažni otpočeli podrivanje utilitarnih koncepcija moderne arhitekture i dizajna, ne upuštajući se u projekte već dizajnirajući nameštaj i radeći provokativne foto -kolaže, filmove i izložbe. I danas, na izložbi Superstudio: život bez predmeta u Dizajn muzeju u Londonu, njihova poentiranja se pokazuju delotvornima.

Današnji svet, gde vizuelni identiteti gradova kao da potiču iz nekog dizajnerskog vodiča, u primeru delovanja Superstudija dodatno prodrmavaju naše opažanje. Pokazuje se tačnim ono što je koautor njihove prodornosti Di Franča pre 30 godina odredio: "Zadatak dizajnera je da mora da nastoji da prevrednuje vlastitu ulogu u košmaru onoga što je pomogao da se stvori."

MAJKE S BEBAMA

Australijski skulptor ili majstor modelovanja Ron Mjuk proslavljen po izlaganju hiperrealističke skulpture džinovskog dečaka što čuči na Bijenalu u Veneciji 2001, u Nacionalnoj galeriji u Londonu predstavlja rad koji je nastajao tri godine, podstaknut proučavanjem i razmišljanjem o famoznim slikarskim umetničkim delima zbirke od 14. do 19. veka. Pokrenut nagim detetom Hrista na velikom broju primera, Mjuk (45 god.) tvrdi da je budući spasitelj najčešće predstavljan kao sasvim nerealna beba. astala su tri primera.

Doneo je odluku da se načini 2, 5 metra visoka skulptura nage trudnice u osmom mesecu, kao i ona majke s bebom povezanima pupčanom vrpcom. Odnos medju polovima, toliko naglašavana tema savremene kulture rezultovala je i u predstavi zbunjenog nagog muškarca u čamcu i bebe na jastuku. Po kustosu Kolinu Viginsu, ova postavka hiperrealističke i perdimenzionisane telesnosti je dodatak izložbama stare umetnosti i čini da izmenimo percepciju nas samih.

CENA

Do nedavno manje poznat Autoportret Pola Sezana, iz pozne slikareve faze, po svim aukcijskim merilima doseže fantastičnu cenu od 20 miliona dolara na majskoj licitaciji kod Kristija u Njujorku.

UTVARA: AKCIJA POJAVNOSTI

Kembridž: Galerija Ketlovo dvorište

Cai Guo-Qiang, Charles Crumb, Marlene Dumas,
Susan Hiller, William Kentridge, Paul McCarthy,
Elizabeth Manchester, Daniela Steinfeld, Jon Thompson

Nastanak umetničkog dela i trenutak pojavljivanja je cilj medjunarodne grupne izložbe. Naglasak na 'akciji' u naslovu odnosi se na izvodjačke sastojke postavke koja uklučujue umetnike iz Evrope, Severene Amerike, Kine i Južne Afrike. Dela koja se premijerno predstavljaju u Britaniji uključuju i foilm Vilijama Kentridža 'Procesija senki', veliki crtež barutom Kai Guio-Kijanga i vizionarska dela na papiru Marlene Dimas. Izmrljane stranice skicen bloka Čarlsa Krama se sudaraju s projekcijama slajdova Suzan Hiler naslovljenim 'Od Indije do planete Mars' dok se video snimak performansa Pola Mek Kartija 'Slikar koji zvoni' stapa s fotografskim autoportretima Elizabet Mančester, Daniele Stajnfeld i Jona Tomsona.

ADAM PANTIĆ

Centar za Grafiku i vizuelna istraživanja, Pariska 16, Beograd
April - Maj

Izložba koja je pojam otiskivanja podvrgnula u najneverovatniji raspon materijala i preklapanja civilizacijskih uporišta kao što su javni plakati, ali i podloge od pvc kesa za djubre. Takva smela i prodorna odluka Pantićev grafički angažman produbila je prema grcavo ironijskom komentaru upotrebe slikovitosti, pojedinosti koje je autor u stvaranju figuracije i otisaka kao znakova oko sebe pokazao u svoim mediju na ranijim izložbama, ali sada u primeru neočekivanih površina.

U tekstu izložbe, Sreto Bošnjak primećuje:
..." ironija,duhovitost,satira, značenjska -formalno jezička višeslojnost, samo su neka od obeležja grafičke umetnosti Adama Pantića. Visokorazvijena svest o izražajnim mogućnostima jednog likovnog medija, kao i svest o društvenoj krizi (moralnoj, ideološkoj, političkoj) našeg vremena, daju Pantićevim radovima karakter ozbiljnog angažmana, uznemirenosti i socijalne kritičnosti."